İçeriğe atla

Akademi › Sözlük › Boğa ve ayı piyasası

Boğa ve ayı piyasası nedir?

Boğa yükselişi, ayı düşüşü anlatır. Adı hayvanların vuruş yönünden gelir.

Boğa piyasası, fiyatların uzun süre yükseldiği dönemdir. Ayı piyasası ise fiyatların uzun süre düştüğü dönem.

Adlandırma hayvanların saldırı biçiminden gelir: boğa boynuzlarını aşağıdan yukarı kaldırır, ayı pençesini yukarıdan aşağı indirir.

Bu iki dönem birbirini takip eder ve kripto piyasasında ikisi de yıllarca sürebilir. Hangi dönemde olduğunu bilmek, ne kadar risk aldığını anlamak için önemlidir.

Nasıl anlaşılır?

Tek bir günlük düşüş ayı piyasası, tek bir günlük yükseliş boğa piyasası değildir. Bu kelimeler aylar, bazen yıllar süren genel yönü anlatır. Hisse piyasasında yaygın bir kural, zirveden %20 ve üzeri düşüşü ayı piyasası sayar. Kriptoda böyle herkesin kabul ettiği kesin bir eşik yoktur.

Bu yüzden hangi dönemde olduğumuz genellikle geriye bakınca netleşir. İçindeyken iki dönem de uzun süre "sadece bir düzeltme" ya da "sadece bir tepki" gibi görünebilir.

Bazı göstergeler dönemi okumaya yardımcı olur: fiyatın uzun vadeli ortalamalarının üstünde ya da altında olması, işlem hacmi ve piyasaya yeni gelenlerin ilgisi gibi. Hiçbiri tek başına kesin bir sinyal değildir; birlikte bakıldığında genel yönü anlamaya yardım ederler.

Kripto hisse piyasalarına göre daha oynak olduğu için bu dönemler de daha sert geçer: hem düşüşler hem yükselişler daha büyük yüzdelerle ölçülür.

Gerçek hayattan örnek

2022 kriptoda uzun bir ayı piyasası yılıydı. Fiyatlar aylarca düştü, bazı büyük şirketler ve borsalar battı, insanların ilgisi azaldı. Boğa piyasasında aldığı coinlerin değer kaybettiğini gören pek çok kişi en düşük bölgelere yakın satıp piyasadan çıktı.

Boğa piyasasında ise tam tersi olur: her şey yükselirken risk algısı kaybolur, herkes kazandığını anlatır ve kaldıraç kullanımı artar. Dönemin sonuna doğru giren kişi en yüksek fiyatlardan almış olabilir.

Döngü ve duygular

Piyasa döngüleri fiyatla birlikte duyguları da taşır. Boğa piyasasının başında insanlar şüphecidir, ortasında iyimserdir, sonuna doğru coşkuludur. Ayı piyasasının başında "geçici bir düşüş" denir, ortasında korku yayılır, dibe yakın yerde ilgi neredeyse tamamen kaybolur.

Bu tablo her döngüde birebir tekrarlanmaz ama bir şeyi hatırlatır: kalabalığın duygusu, fiyatın nerede olduğunun iyi bir göstergesi değildir. Herkesin kripto konuştuğu dönemler genellikle risklerin en az konuşulduğu dönemlerdir. Kimsenin konuşmadığı dönemler ise en çok sabır isteyen dönemlerdir.

Hangi dönemde olursan ol, işe yarayan ilkeler aynıdır: kaybetmeyi göze alabileceğin tutar, önceden yazılmış bir plan ve duygularla değil planla verilen kararlar.

Sık yapılan hatalar

  • Boğa piyasasındaki kazancı kendi becerisi sanıp riski artırmak.
  • Ayı piyasasında panikle, plansız şekilde her şeyi satmak.
  • Tek bir günün hareketine bakıp dönemin değiştiğine karar vermek.
  • Dönemin ne zaman biteceğini bildiğini sanmak. Kimse bilmez.
  • Hangi dönemde olursan ol, kaybetmeyi göze alamayacağın parayla işlem yapmak.
  • Ayı piyasasında "dip burası" diye bütün parayı tek seferde yatırmak.

Videolu anlatım

Bu terimin videodaki anlatımı · 6:46

Sık sorulan sorular

Boğa piyasası ne demek?

Fiyatların uzun süre genel olarak yükseldiği döneme boğa piyasası denir. Adı boğanın boynuzlarını aşağıdan yukarı kaldırmasından gelir.

Ayı piyasası ne demek?

Fiyatların uzun süre genel olarak düştüğü döneme ayı piyasası denir. Adı ayının pençesini yukarıdan aşağı indirmesinden gelir.

Boğa sezonu ne zaman başlar?

Önceden bilinmez. Dönemler çoğu zaman geriye bakınca netleşir; kesin tarih veren tahminlere temkinli yaklaş.

Ayı piyasasında ne yapılmalı?

Herkes için tek doğru yok. Genel ilke, planına sadık kalmak, kaldıraçtan uzak durmak ve ihtiyaç duyabileceğin parayı piyasaya koymamaktır.

Bu terimin geçtiği dersler

İlgili terimler

Bu terimlerin videolu anlatımı ve testi Akademi'de.

Aynı terimler bir derste sırayla anlatılıyor, sonunda beş soruluk kısa bir test var. Ücretsiz.

Dersi Aç