Akademi › Sözlük › Halving (yarılanma)
Halving (yarılanma) nedir?
Bitcoin madencilerine verilen ödülün dört yılda bir yarıya inmesi.
Bitcoin ağını çalıştıran madenciler yaptıkları iş karşılığı Bitcoin kazanır. Bu ödül yaklaşık dört yılda bir yarıya iner; olaya halving denir.
Sebebi arzın sınırlı olmasıdır: toplamda 21 milyon Bitcoin üretilecek, daha fazlası olmayacak. Ödül sürekli yarılandığı için üretim gitgide yavaşlar ve bu sınıra yaklaşılır.
Bu, Bitcoin'i devletlerin istediği kadar basabildiği paradan ayıran temel özelliktir. Fiyatın ne yapacağına dair bir garanti değildir; arzın nasıl davrandığını anlatır.
Nasıl çalışır?
Bitcoin ağında ortalama her 10 dakikada bir yeni blok eklenir ve bloğu bulan madenci yeni basılan Bitcoin ile ödüllendirilir. Bu ödül her 210.000 blokta bir yarıya iner. 10 dakikalık blok süresiyle bu yaklaşık dört yıl eder.
Kural Bitcoin'in kodunda yazılıdır; bir kurum karar vermez, takvim önceden bellidir. Ödül 2009'da blok başına 50 BTC ile başladı. 2012'de 25'e, 2016'da 12,5'e, 2020'de 6,25'e, 2024'te 3,125'e indi. Bir sonraki yarılanmanın 2028 civarında olması bekleniyor.
Yarılanmalar sürdükçe yeni arz azalır ve toplam arz 21 milyon sınırına yaklaşır. Son Bitcoin'in 2140 civarında basılacağı tahmin ediliyor.
Blok süresi her zaman tam 10 dakika değildir. Bu yüzden halving'in zamanı önceden gün olarak değil, blok numarasıyla bilinir.
Fiyatla ilişkisi
Halving yeni arzın hızını düşürür; talep aynı kalırsa bunun fiyatı destekleyeceği düşünülür. Geçmişteki yarılanmalardan sonraki dönemlerde yükselişler yaşandı. Ama bu az sayıda örnekten çıkan bir gözlemdir, bir kural değildir.
Fiyatı arzın yanında talep, faiz ortamı, düzenlemeler ve genel piyasa havası da belirler. Halving'in etkisi önceden biliniyor olduğu için piyasa bunu önceden fiyatlıyor da olabilir. "Halving geldi, fiyat kesin yükselir" demek için bir dayanak yok.
Bir karşılaştırma: devletlerin çıkardığı paralarda para arzını merkez bankaları ekonomik koşullara göre yönetir. Bitcoin'de arz takvimi kodda yazılıdır ve kimse onu tek başına değiştiremez. Halving'i önemli yapan da budur: fiyatın ne olacağını değil, arzın nasıl davranacağını önceden bilmek.
Madencilere etkisi
Halving'den sonra madenciler aynı işi yaparak yarı yarıya daha az yeni Bitcoin kazanır. Elektrik ve donanım maliyetleri değişmediği için verimsiz çalışan madencilerin bir kısmı kâr edemez hale gelebilir ve cihazlarını kapatabilir.
Ağ buna göre ayarlanır: Bitcoin her 2.016 blokta bir madencilik zorluğunu günceller. Böylece madenci sayısı azalsa da blokların ortalama 10 dakikada bir çıkması korunur. Madencilerin geliri yalnızca blok ödülünden oluşmaz, işlemlerden aldıkları ücretler de vardır. Blok ödülü küçüldükçe bu ücretlerin payının artması bekleniyor.
Halving için özel bir şey yapman gerekmez. Bitcoin tutuyorsan elindeki adet değişmez; değişen, yeni basılan Bitcoin miktarıdır.
Sık yapılan hatalar
- Halving'i kesin yükseliş sinyali saymak.
- Geçmişteki birkaç döngüyü takvim gibi okuyup tarih tahmini yapmak.
- Halving'in bütün coinler için geçerli olduğunu sanmak. Bu kural Bitcoin'e özgüdür; başka coinlerin kendi arz kuralları vardır.
- Halving haberleriyle kaldıraçlı işleme girmek.
- "Halving öncesi son fırsat" gibi acele ettiren paylaşımlara göre karar vermek.
Videolu anlatım
Sık sorulan sorular
Bitcoin halving nedir?
Madencilere her blok için verilen Bitcoin ödülünün 210.000 blokta bir, yani yaklaşık dört yılda bir yarıya inmesidir.
Halving ne demek?
İngilizcede "yarıya indirme" demektir. Türkçede yarılanma olarak da geçer.
Bir sonraki Bitcoin halving ne zaman?
Son yarılanma 2024'teydi. Bir sonrakinin 2028 civarında olması bekleniyor; kesin tarih blokların çıkış hızına bağlıdır.
Halving'den sonra fiyat yükselir mi?
Garantisi yok. Geçmişte yarılanmalardan sonra yükselişler görüldü ama örnek sayısı az ve fiyatı etkileyen başka pek çok etken var.
Bu terimin geçtiği dersler
- Kriptonun dili: bilmen gereken 15 terim (Sıfırdan Kripto)
İlgili terimler
- Blockchain (blok zinciri): Herkesin görebildiği, tek bir tarafın silip değiştiremediği ortak bir defter.
- Boğa ve ayı piyasası: Boğa yükselişi, ayı düşüşü anlatır. Adı hayvanların vuruş yönünden gelir.
- Altcoin: Bitcoin dışındaki bütün coinler.
- Market cap (piyasa değeri): Fiyat × dolaşımdaki adet. Ucuz görünen coin ucuz olmayabilir.
Bu terimlerin videolu anlatımı ve testi Akademi'de.
Aynı terimler bir derste sırayla anlatılıyor, sonunda beş soruluk kısa bir test var. Ücretsiz.
Dersi Aç