Hareketli ortalama nedir?

Basit (SMA) ve üstel (EMA) ortalama farkı

Basit hareketli ortalama (SMA, simple moving average) işin en düz hâlidir: son N günün kapanış fiyatlarını toplar, N'ye bölersin. Örnek: son 5 günün kapanışları 10, 11, 12, 13 ve 14 dolar olsun. 5 günlük SMA = 60 ÷ 5 = 12 dolar. Ertesi gün kapanış 15 dolar olursa 10 hesaptan çıkar, 15 girer ve ortalama 13 dolar olur.

Üstel hareketli ortalama (EMA, exponential moving average) son günlere daha fazla ağırlık verir. Bu yüzden fiyattaki yeni bir harekete SMA'dan daha çabuk tepki verir; ama aynı sebeple kısa süreli gürültüden de daha çok etkilenir.

İkisi arasında doğru ya da yanlış yok. SMA daha sakin, EMA daha hızlı; aynı fiyat verisine iki farklı bakış.

50 ve 200 günlük ortalamalar neden izlenir?

En çok konuşulanlar 50 günlük ve 200 günlük ortalamalardır. Kripto piyasası hafta sonu da açık olduğu için 50 gün takvimde yaklaşık 7 haftaya, 200 gün yaklaşık 6,5 aya denk gelir. 50 günlük ortalama orta vadeli, 200 günlük ortalama uzun vadeli eğilimi özetlemek için kullanılır.

Bu iki sayının sihirli bir yanı yok. İzlenmelerinin asıl sebebi çok kişinin onlara bakması: haberlerde, grafik sitelerinde ve sosyal medyada sık geçtikleri için piyasanın genel havası konuşulurken ortak bir dil hâline geldiler.

"Fiyat 200 günlük ortalamanın üstünde" ne anlatır?

Anlattığı şey basit: bugünkü fiyat, son 200 günün ortalama fiyatından yüksek. Yani uzun vadeye bakıldığında fiyat son dönemde ortalamasının üzerinde seyrediyor. Çoğu kişi bunu uzun vadeli eğilimin yukarı yönlü olduğuna dair bir işaret diye okur.

Anlatmadığı şey: fiyatın yükselmeye devam edeceği, şu an almanın güvenli olduğu ya da düşüşün bittiği. Fiyat ortalamanın üstündeyken de sert düşebilir. Yatay ve dalgalı piyasalarda fiyat ortalamanın etrafında defalarca bir aşağı bir yukarı geçer; bu geçişlerin çoğu kalıcı bir şey anlatmaz.

Neden gecikmeli bir göstergedir?

Hareketli ortalama geçmiş fiyatlardan hesaplandığı için her zaman fiyatın arkasından gelir. Fiyat sert bir dönüş yaptığında ortalama bunu ancak günler, uzun ortalamalarda haftalar sonra gösterir. 200 günlük ortalamaya bugün eklenen gün toplamın yalnızca iki yüzde biridir; çizgi bu yüzden çok yavaş döner.

Bu bir kusur değil, tanımın kendisi. Ama şunu bilmen gerekiyor: hareketli ortalama sana olacak olanı değil, olmuş olanı gösterir.

Golden cross ve death cross ne demek?

Kısa vadeli bir ortalamanın (genelde 50 günlük) uzun vadeli bir ortalamayı (genelde 200 günlük) aşağıdan yukarı kesmesine golden cross, yukarıdan aşağı kesmesine death cross denir. Türkçede altın kesişim ve ölüm kesişimi diye de geçer.

Bu yalnızca iki çizginin kesiştiği anın adıdır. İki ortalama da gecikmeli olduğu için kesişim, fiyat hareketinin önemli bir kısmı olup bittikten sonra gelir. Haberlerde "golden cross oluştu" başlığını gördüğünde bunun bir tanım olduğunu, geleceğe dair bir söz olmadığını hatırla.

Ortalamalara bakarken nelere dikkat edersin?

Hocan değilim, yol arkadaşınım; o yüzden burada ortalamalarla nasıl işlem yapılır anlatmayacağım. Derdimiz, nasıl para kaybetmezsin. Bir grafikte hareketli ortalama gördüğünde kendine şunları sor:

• Bu ortalama kaç günlük, SMA mı EMA mı? Aynı adı taşıyan iki çizgi farklı hesaplanmış olabilir.
• Hangi zaman dilimindeyim? 4 saatlik grafikteki 200 mumluk ortalama, günlük grafikteki 200 günlük ortalamayla aynı şey değil.
• Piyasa net bir yönde mi gidiyor, yoksa yatay mı? Yatay piyasada fiyat ve ortalamalar sık sık kesişir ve yanıltır.
• Bu kararı ortalama olmasaydı da verir miydim?

Sık yapılan hatalar

• Ortalamayı geleceği gösteren bir çizgi sanmak. Hareketli ortalama geçmişin özetidir.
• Fiyat 200 günlük ortalamanın üstüne çıktı diye riskin bittiğini düşünmek.
• Golden cross ya da death cross başlıklarını kesin bir al-sat işareti gibi okumak.
• Gecikmeyi hesaba katmamak: kesişim geldiğinde hareketin büyük kısmı çoktan olmuş olabilir.
• Sonuç hoşuna gidene kadar ortalamanın süresini değiştirmek.

Risk notu

Hareketli ortalama bir ölçü, bir sinyal değil. Bu sayfa eğitim amaçlı; yatırım tavsiyesi vermez. Hiçbir gösterge fiyatın nereye gideceğini bilmez.

Sık sorulan sorular

Hareketli ortalama ne demek?

Bir varlığın fiyatının belli sayıda gün boyunca ortalamasıdır. Her yeni gün eklendiğinde en eski gün çıkar, ortalama fiyatla birlikte ilerler.

SMA ile EMA arasındaki fark ne?

SMA son N günün fiyatlarına eşit ağırlık verir. EMA son günlere daha fazla ağırlık verir; bu yüzden yeni fiyat hareketine daha çabuk tepki verir.

200 günlük ortalama ne anlatır?

Son 200 günün ortalama fiyatını gösterir. Fiyatın bunun üstünde olması, son dönemde uzun vadeli ortalamasından yüksek seyrettiğini anlatır; fiyatın yükselmeye devam edeceğini anlatmaz.

Golden cross ne demek?

50 günlük ortalamanın 200 günlük ortalamayı aşağıdan yukarı kesmesine verilen addır, tersine death cross denir. İkisi de gecikmeli ortalamalardan hesaplanır; geleceğe dair bir garanti taşımaz.