Rug pull (halıyı çekmek)

Nasıl yapılır?

En bilinen yol likiditeyi çekmektir. Proje, kendi coinini DEX'te bir likidite havuzuna koyar ve insanlar bu havuzdan alım yapar. Havuzda biriken coinler bir anda proje sahipleri tarafından çekilince satacak karşı taraf kalmaz ve fiyat sıfıra yakın çöker.

İkinci yol sözleşmeye gizlenmiş kurallardır. Akıllı sözleşmede yalnızca belli adreslerin satabileceği, sahibin istediği kadar yeni coin basabileceği ya da satıştan çok yüksek vergi kesilebileceği yazıyor olabilir. Alabilir ama satamazsın; buna honeypot (bal küpü) denir.

Üçüncüsü yavaş olandır: ekip kendi payını parça parça satar, projeyi bırakır ve sessizce ortadan kaybolur.

Rug pull her zaman anonim ekiplerle olmaz. Tanınmış kişilerin tanıttığı ya da ünlü bir markanın adını kullanan projelerde de görülebilir. Popüler bir yüz ya da isim, projenin arkasındaki sözleşmenin ve paranın güvende olduğunu göstermez.

Gerçek hayattan örnek

2021'de bir dizinin adını kullanan SQUID adlı bir coin kısa sürede büyük ilgi gördü ve fiyatı hızla yükseldi. Alanların satamadığı ortaya çıktı; ardından geliştiriciler parayı çekip ortadan kayboldu ve fiyat neredeyse sıfıra indi. Popüler bir isim, hızla yükselen fiyat ve satış yapılamaması, rug pull'un tanıdık işaretlerinden üçüdür.

Kendini nasıl korursun?

İlk yol, en çok risk taşıyan yerden uzak durmaktır: yeni çıkmış, ekibi belirsiz, sadece bir DEX'te işlem gören ve sosyal medyada hızla yayılan coinler. Bu coinlerden kazananlar da olur, ama zararın en çok sonradan girenlere kaldığını unutma.

Yine de girmeye karar verdiysen sözleşme adresini projenin resmi kaynağından doğrula, blok gezgininde coinlerin nasıl dağıldığına bak ve tutarı kaybetmeyi göze alabileceğin kadarla sınırla. Küçük bir tutarla alıp satmayı denemek o an satışın mümkün olduğunu gösterir; sonrası için garanti değildir.

Bir projenin "likidite kilitlendi" ya da "denetlendi" demesi de tek başına yeterli değildir. Kilidin süresini ve denetimi kimin yaptığını kontrol etmek gerekir. Bu kontrolleri yapamıyorsan uzak durmak da bir karardır.

Uyarı işaretleri

• Ekip anonim ve kimse projenin arkasında isimle durmuyor.
• Likidite kilitli değil ya da kilit süresi çok kısa.
• Coinlerin büyük kısmı birkaç adreste toplanmış.
• Sözleşme bağımsız bir denetimden geçmemiş ya da kodu doğrulanmamış.
• Garanti getiri, "100x olacak" gibi vaatler ve acele ettiren bir dil var.
• Çok küçük bir tutarla bile test satışı yapamıyorsun.
• Ünlü birinin tanıtması ve reklamlar dışında projeyle ilgili somut bir bilgi yok.
• Sosyal medya hesapları yeni açılmış, takipçileri ve yorumları gerçek kişilere benzemiyor.

Videolu anlatım

Bu terimin videodaki anlatımı · 9:06

Sık sorulan sorular

Rug pull ne demek?

İngilizcede "halıyı çekmek" demektir. Proje sahiplerinin yatırımcıların parasını çekip projeyi bırakmasına verilen isimdir.

Rug pull nasıl anlaşılır?

Kesin bir test yok ama anonim ekip, kilitlenmemiş likidite, birkaç adreste toplanmış arz, denetlenmemiş sözleşme ve abartılı vaatler en yaygın uyarı işaretleridir.

Rug pull'da para geri alınabilir mi?

Çoğu zaman hayır. Blockchain'deki transferler geri alınamaz ve sorumlular genellikle anonimdir.

Honeypot coin nedir?

Alınabilen ama sözleşmedeki gizli kurallar yüzünden satılamayan coindir. Rug pull'un bir türüdür.