Seed phrase (kurtarma kelimeleri)

Nasıl çalışır?

Cüzdan uygulaman bu kelimelerden cüzdandaki bütün adreslerin anahtarlarını türetir. Kelimeler çoğu cüzdanda BIP39 adlı standarttaki 2.048 kelimelik listeden seçilir. Bu yüzden aynı kelimeleri bu standardı destekleyen başka bir cüzdana girdiğinde aynı hesaplara ulaşırsın.

Sıra önemlidir: kelimeler doğru ama sırası yanlışsa cüzdan açılmaz. Uygulamaya girerken kullandığın şifre ya da PIN ise sadece o telefondaki uygulamanın kilididir. Telefon giderse o şifrenin bir anlamı kalmaz, seed phrase kalır.

Borsa hesabının seed phrase'i yoktur. Coinlerin borsadayken anahtarlar borsadadır; seed phrase, anahtarları kendin tuttuğun cüzdanlarda karşına çıkar.

Nerede saklanır?

Saklamanın amacı iki şeyi aynı anda sağlamak: senden başka kimse görmesin, sen de ihtiyaç duyduğunda kesin bulabilesin. Kayıpların çoğu bu ikisinden birini unutmaktan gelir. Ya kelimeler başkasının ulaşabileceği bir yerde durur ya da o kadar iyi saklanır ki yıllar sonra bulunamaz.

• Kâğıda elle, sırasıyla ve numaralayarak yaz. Yazdıktan sonra kelime kelime kontrol et.
• İnternete bağlı hiçbir yerde tutma: fotoğraf, ekran görüntüsü, not uygulaması, e-posta ve bulut olmaz.
• Tek kopya yetmez. Yangın, su ya da kaybolma ihtimaline karşı ikinci kopyayı başka güvenli bir yerde tut.
• Uzun süre tutacağın tutarlar için kâğıt yerine ateşe ve suya dayanıklı metal plakalar da kullanılıyor.

Gerçek hayattan örnek

En sık görülen senaryo şu: cüzdanında bir sorun yaşarsın ve sosyal medyada ya da bir Telegram grubunda yardım istersin. Birkaç dakika içinde "destek ekibinden" biri yazar, sorunu çözmek için kelimelerini ister ya da seni bir "cüzdan doğrulama" sayfasına yönlendirir. Kelimeleri girdiğin anda cüzdan boşaltılır. Gerçek bir destek ekibi seed phrase'ini asla istemez.

İkinci senaryo daha sessiz: kelimelerin fotoğrafı telefonda ya da bulutta durur, bir gün o hesap ele geçirilir ve cüzdan boşaltılır. Blockchain'de yapılan transfer geri alınamaz.

Sık yapılan hatalar

• Kelimelerin ekran görüntüsünü almak ya da buluta yüklemek.
• Kelimeleri "destek", "airdrop" ya da "cüzdan doğrulama" diyen bir siteye veya kişiye vermek.
• Tek kopya tutmak ya da yazdıktan sonra kontrol etmemek.
• Kelimelerin yerini sadece kendin bilip hiçbir plan yapmamak. Başına bir şey gelirse yakınların bu paraya hiç ulaşamayabilir; kelimelere kimin, nasıl ulaşacağını önceden düşün.
• İkinci el ya da kutusu açılmış donanım cüzdan almak. Kelimeleri önceden hazırlanmış cihaz satan dolandırıcılar var; kelimeleri her zaman cihazın kendisi ilk kurulumda üretmeli.

Videolu anlatım

Bu terimin videodaki anlatımı · 2:04

Sık sorulan sorular

Seed phrase nedir?

Kripto cüzdanını geri kurmanı sağlayan 12 ya da 24 kelimelik listedir. Cüzdanın ana anahtarıdır; kelimeler kimdeyse cüzdandaki para onundur.

Seed phrase kaybolursa ne olur?

Cihazın ve uygulaman çalıştığı sürece cüzdanı kullanmaya devam edebilirsin, ama yeni bir cüzdan açıp paranı oraya taşıman ve yeni kelimeleri düzgün saklaman gerekir. Hem kelimeler hem cihaz giderse cüzdana bir daha giremezsin.

Seed phrase nerede saklanmalı?

Kâğıda ya da metal bir plakaya yazılı olarak, internete bağlı olmayan bir yerde ve en az iki ayrı konumda. Fotoğraf, bulut, e-posta ve not uygulamaları olmaz.

Borsa seed phrase ister mi?

Hayır. Hiçbir borsa, destek ekibi ya da kişi seed phrase'ini sana ulaşıp istemez. Kelimeleri yalnızca kendi başlattığın geri yüklemede, resmi uygulamaya ya da cihaza girersin.