Spot işlem

Nasıl çalışır?

Spot piyasada aldığın coin gerçekten senin olur. İstersen borsada tutarsın, istersen kendi cüzdanına çekersin. Ne kadar paran varsa en fazla o kadar alırsın.

Alım yaparken iki temel emir tipiyle karşılaşırsın. Piyasa emri o anki en iyi fiyattan hemen gerçekleşir. Limit emirde fiyatı sen belirlersin; piyasa o fiyata gelirse gerçekleşir, gelmezse bekler.

Örnek: Bitcoin 64.000 dolarken 100 dolarlık alım yaptın, yaklaşık 0,0015625 BTC aldın. Fiyat %20 düşerse bu BTC'nin değeri yaklaşık 80 dolara iner. Zarardasın ama pozisyonun kapanmaz; coin hâlâ sende. Borsanın aldığı işlem ücretini bu hesaba katmadık.

Spot ile kaldıraçlı işlem farkı

Kaldıraçlı ve vadeli işlemde borç kullanırsın, bu yüzden fiyat belli bir seviyeye gelince pozisyonun zorla kapatılabilir (likidasyon). Spot'ta borç olmadığı için böyle bir seviye yoktur. En kötü senaryoda aldığın coinin değeri sıfıra iner; koyduğundan fazlasını kaybetmezsin.

Bu, spot'un risksiz olduğu anlamına gelmez. Coinin kendisi çok değer kaybedebilir. Farkı, riskin sınırının baştan belli olmasıdır.

Borsalarda spot genellikle ayrı bir sekmede durur; kaldıraçlı işlemler "vadeli", "futures" ya da "margin" adıyla ayrılır. Bazı borsalarda bakiyeni bu hesaplar arasında transfer etmen gerekir. İşlem açmadan önce hangi hesapta olduğuna bakmak, farkında olmadan kaldıraç kullanmanın önüne geçer.

Gerçek hayattan örnek

Her ay gelirinin bir kısmıyla Bitcoin almaya karar verdin ve bunu spot piyasada yapıyorsun. İlk alımından sonra fiyat %30 düşüyor. Hesabında kırmızı bir rakam görüyorsun; ama kimse pozisyonunu kapatmıyor, ek teminat istemiyor, coinlerin yerinde duruyor. Satıp satmamak tamamen senin kararın.

Aynı düşüşü 5x kaldıraçlı bir pozisyonda yaşasaydın, fiyat %20'ye yaklaşan bir düşüşte teminatın bitmiş ve pozisyonun kapanmış olurdu. Spot'un kaldıraçlı işleme göre en büyük farkı, sana zaman vermesidir.

Bu, beklemenin her zaman doğru olduğu anlamına gelmez. Bazı coinler bir daha eski fiyatına dönmez. Spot sana zaman verir; o zamanın işe yarayıp yaramayacağı ne aldığına bağlıdır.

Sık yapılan hatalar

• Borsada "vadeli", "futures" ya da "margin" sekmesinde olduğunu fark etmeden işlem yapmak.
• Az işlem gören coinlerde piyasa emri kullanıp beklenenden kötü fiyattan almak.
• Spot'u risksiz sanıp bütün parayı tek bir coine koymak.
• İşlem ücretlerini hesaba katmadan çok sık alıp satmak.
• Limit emri verip unutmak. Emir aylar sonra, artık istemediğin bir anda gerçekleşebilir; açık emirlerini ara ara kontrol et.

Videolu anlatım

Bu terimin videodaki anlatımı · 3:08

Sık sorulan sorular

Spot işlem ne demek?

Elindeki parayla, o anki fiyattan, borç kullanmadan kripto almak ya da satmak demektir. Aldığın coin senindir.

Spot işlemde likidasyon olur mu?

Hayır. Borç kullanmadığın için pozisyonun zorla kapatılmaz. Fiyat düşerse zarar edersin ama coinlerin sende kalır.

Spot ile vadeli işlem arasındaki fark ne?

Spot'ta coinin kendisini alırsın. Vadeli işlemde coinin fiyatı üzerine, çoğu zaman kaldıraçla bir sözleşme açarsın; kaybın teminatının tamamına ulaşabilir.

Piyasa emri ile limit emir farkı ne?

Piyasa emri o anki fiyattan hemen gerçekleşir. Limit emirde fiyatı sen belirlersin ve emir ancak piyasa o fiyata gelince gerçekleşir.