Stablecoin

Nasıl çalışır?

En yaygın tür, karşılığı rezervde tutulan stablecoinlerdir. Tether'in USDT'si ve Circle'ın USDC'si bu gruptadır. Şirket, dolaşımdaki her bir coin için nakit ya da kısa vadeli devlet tahvili gibi varlıklar tuttuğunu söyler; sen coini geri verdiğinde karşılığını ödemesi beklenir.

İkinci tür, kripto teminatlı stablecoinlerdir: değeri daha yüksek kripto varlıklar kilitlenerek sabitleme korunmaya çalışılır. Üçüncü tür, algoritmik stablecoinlerdir: sabitlemeyi rezerv yerine bir arz-talep mekanizmasıyla sağlamaya çalışır. En kırılgan tür budur.

Rezervli stablecoinlerin çıkaran şirketleri belirli adreslerdeki coinleri dondurabilir. Bu, çalıntı paraların takibinde işe yarar ama coinlerin tamamen senin kontrolünde olmadığını da gösterir.

Stablecoin şirketleri rezervleri hakkında raporlar yayımlar. Bu raporların kapsamı ve kimin hazırladığı stablecoin'e göre değişir; her rapor bağımsız bir denetimle aynı şey değildir. Büyük bir stablecoin kullanırken bile rezervlerin neyden oluştuğuna bir kez bakmak, neyi tuttuğunu anlamanı sağlar.

Gerçek hayattan örnek

2022'de algoritmik bir stablecoin olan TerraUSD (UST) sabitlemesini kaybetti ve birkaç gün içinde değerinin neredeyse tamamını yitirdi. Güvenli sanılan bir "dolar" tutan pek çok kişi büyük kayıp yaşadı.

2023'te ise USDC, rezervlerinin bir kısmının tutulduğu ABD'li bir bankanın batması üzerine kısa süreliğine 1 doların altına indi, sonra toparlandı. Rezervli bir stablecoin için bile sabitlemenin garanti olmadığını gösteren bir örnekti.

Türkiye'de neden bu kadar kullanılıyor?

Türkiye'de stablecoinlerin yaygın olmasının sebebi, dolara ulaşmanın kolay bir yolu gibi görünmeleridir. Borsada TL ile USDT alırsın, istediğin an geri TL'ye çevirirsin. Bu kolaylık gerçek; ama tuttuğun şey bankadaki bir dolar hesabı değil, özel bir şirketin çıkardığı bir kriptodur.

Aradaki farkı bilmek önemli. Stablecoin'i borsada tutuyorsan hem onu çıkaran şirketin hem de borsanın riskini taşırsın. Kendi cüzdanında tutarsan borsa riskinden çıkarsın ama transfer ve anahtar güvenliği senin sorumluluğuna geçer.

Stablecoinlerin kripto piyasasında bir işlevi daha var: birçok alım satım stablecoin çiftleriyle yapılır. Bir coini sattığında parayı TL'ye çevirmeden stablecoin'de bekletebilirsin.

TL ile stablecoin alırken kura da dikkat et: borsadaki USDT fiyatı resmi dolar kurundan biraz farklı olabilir.

Sık yapılan hatalar

• Stablecoin'i banka mevduatı gibi devlet güvenceli sanmak.
• Yüksek faiz vaat edilen stablecoin ürünlerini riskten bağımsız sanmak.
• Transferde yanlış ağı seçmek. Aynı stablecoin birden fazla blockchain'de çalışır.
• Adını ilk kez duyduğun bir stablecoin'i, büyük olanlar gibi güvenli saymak.
• Bütün birikimi tek bir stablecoin'de ve tek bir platformda tutmak.
• Sabitleme kısa süre bozulduğunda panikle çok düşük fiyattan satmak.

Videolu anlatım

Bu terimin videodaki anlatımı · 8:15

Sık sorulan sorular

Stablecoin ne demek?

Değeri bir para birimine, çoğunlukla dolara sabitlenmeye çalışılan kripto paradır. Bir adedinin bir dolar etmesi hedeflenir.

USDT nedir?

Tether şirketinin çıkardığı, dolara sabitlenmeye çalışılan stablecoin'dir. Şirket, karşılığını rezervde tuttuğunu söyler.

Stablecoin güvenli mi?

Kripto içinde görece düşük oynaklığı vardır ama risksiz değildir. Sabitleme bozulabilir, çıkaran şirket sorun yaşayabilir ve devlet güvencesi yoktur.

Stablecoin değer kaybeder mi?

Kaybedebilir. Geçmişte sabitlemesini kaybedip çöken stablecoinler oldu; büyük ve rezervli olanlar bile kısa süreli sapmalar yaşadı.